Als je relatie je ongelukkig maakt – deel 4: zelfreflectie

Ziekmakende relaties – deel 4: Verantwoordelijkheid voor het eigen falen

We verlangen allemaal naar liefde. Toch gaat er veel mis op dat gebied. In mijn praktijk -en daarbuiten- kom ik veel vrouwen tegen, die het maar niet lukt gelukkige, liefdevolle relaties te hebben.

Ziekmakende relaties zijn relaties waarin een aantal heel belangrijke zaken ontbreken. In deze reeks blogs, behandel ik de verschillende elementen één voor één en leg uit waarom ze zo belangrijk zijn. Deze week: verantwoordelijkheid voor het eigen falen

Hand in eigen boezem
Er gaan in ieder leven dingen mis. Maar voor de narcistische of wantrouwige overlever is alles wat mis gaat de schuld van anderen. Altijd. Voor deze mensen is het onmogelijk de hand in eigen boezem te steken. In een relatie met zo iemand ben jij een soort kop van Jut, die de klappen van het miskende ego van de partner opvangt. En daar kun je goed ziek van worden.

Vroege jeugd
Al vroeg in je jeugd leer je wat jouw waarde is. Als je geluk hebt, heb je meegekregen dat je oké bent, wat je ook doet of laat. Jij bent een heel en compleet mens, met mooie eigenschappen en een eigen waarde, waar ook ruimte is voor imperfectie en falen. Maar velen van ons leerden iets heel anders. Van ouders die zelf behoefte hadden aan goedkeuring of waardering en die dat (onbewust) bij hun kinderen kwamen halen[1]. Of je werd geboren in een gezin waarin het ”ieder voor zich en God voor ons allen” was. Jij moest jezelf zien te redden, terwijl je daar eigenlijk nog veel te klein voor was. Voor angst, pijn of verdriet was geen plaats. Dus overschreeuwde je jezelf en hield je groot.

Mensen die pijn hebben, doen pijn
Dit “zich groothouden” kan zo ver gaan, dat de persoon alles wat neigt naar kwetsbaarheid of falen ontkent of wegdrukt. En dit kan een gevoelloos en destructief patroon doen ontstaan, dat helaas voor ontzettend veel leed in de omgeving van zo iemand zorgt.

Naar het eigen falen kijken doet dan teveel pijn en geeft een gevoel van mislukking en hulpeloosheid. Voor de wantrouwige overlever is dát een pijn die ten koste van alles voorkomen moet worden. Je zou kunnen zeggen, dat er geen volwassen “ik” is, dat de pijn kan opvangen. Eigenlijk is er nog steeds alleen maar dat innerlijke gekwetste kind, dat nog steeds wanhopig probeert te overleven.

Verantwoordelijkheid nemen
In relaties is het heel belangrijk, dat beide partners hun verantwoordelijkheid nemen voor zichzelf, voor elkaar en de relatie. Reflecteren op het eigen gedrag is een belangrijke voorwaarde daarbij. Als één van de partners dat niet kan of wil, bijvoorbeeld omdat het té pijnlijk is de eigen kwetsbaarheid onder ogen te zien, dan heeft dat desastreuze gevolgen voor de relatie.

Je ziet dan vaak dat de partner, de kinderen of soms zelfs een huisdier de klappen – soms letterlijk – op moet vangen. En als je dan als partner (of kind) de verantwoordelijkheid voor de pijn van de  narcistische dader op je neemt, zul je van alles proberen om de sfeer te redden. Je loopt op je tenen om maar te voorkomen dat de dader ontploft of zijn woede zich tegen jou keert. Je geeft nog een beetje meer liefde, of seks, of aandacht… maar het helpt allemaal niets.

Gezond evenwicht
Het kunnen inzien dat we niet perfect zijn, dat we falen, dat we dingen verkeerd doen, al hebben we geen kwade bedoelingen, is een belangrijke pijler onder een gezonde, gelijkwaardige en liefhebbende relatie. Mis je dat bij jezelf of bij je partner? Zoek dan hulp. Het is mogelijk te leren omgaan met innerlijke pijn, zonder dat je jezelf verliest.

Ken jij of ben jij iemand die in een ziekmakende relatie zit en wil je eruit? Of wil je het anders? Kom eens praten. Elma van der Salm Vrouwentherapeut heeft ruime ervaring met dit thema. Haar aanpak is gericht op het helen van oude pijn en trauma´s en het ontwikkelen van een gezonde zelfbeeld dat gebaseerd is in krachtige zelfliefde en -acceptatie.

[1] Alice Miller – Drama van het begaafde kind

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin

Als je relatie je ongelukkig maakt – deel 3: Kwetsbaarheid

We verlangen allemaal naar liefde. Toch gaat er veel mis op dat gebied. In mijn praktijk -en daarbuiten- kom ik veel vrouwen tegen, die het maar niet lukt gelukkige, liefdevolle relaties te hebben. Ziekmakende relaties zijn relaties waarin een aantal heel belangrijke zaken ontbreken. In deze reeks blogs, behandel ik de verschillende elementen één voor één en leg uit waarom ze zo belangrijk zijn. Deze week: Kwetsbaarheid

Kwetsbaarheid als kracht
Echt kwetsbaar kunnen zijn, is het meest krachtige teken van een geheelde persoonlijkheid. Wie echt kwetsbaar kan zijn, is niet te kwetsen. Door het leven heen zijn we op ontelbare manieren gekwetst. Hoe groot of hoe klein ook, op al die kwetsuren hebben we vaak gereageerd met een afweerreactie. Dat is op zichzelf een heel gezond, maar onbewust proces. En het nadeel eraan is namelijk, dat het onbewuste soms té snel de conclusie trekt dat er gevaar dreigt. In onze jeugd kunnen we het verschil nog niet goed maken tussen wat echt gevaarlijk is en wat alleen maar gevaarlijk lijkt. Uit zelfbescherming kiezen we dan te snel een afwerende reactie.

Onveiligheid en afweer
Bijvoorbeeld: je bent een jaar of vier en je doet iets onhandigs. Je vader wordt boos en verheft zijn stem en zegt iets als “jij bent ook altijd zo onhandig, wat moet er van jou terechtkomen!” Voor een kind is een dergelijke “aanval” is hartstikke onveilig en pijnlijk. Je bent immers totaal afhankelijk van je ouders. Niet alleen voor onderdak en voedsel, maar juist ook voor warmte en genegenheid. OM die pijn niet te voelen, kies je onbewust voor een overlevingsreactie. Je geeft bijvoorbeeld een grote mond, je trekt je geschrokken terug in jezelf of je verstijft en weet niet meer wat je moet doen.

Iedere keer als je je onveilig of angstig voelt, zul je jezelf proberen te beschermen door het herhalen van die allereerste afweerreactie. En hoe vaker je dat doet, hoe sterker de drang tot bescherming zal worden. Op den duur wordt het een gewoonte en zul je jouw afweerreactie te pas en te onpas inzetten om maar te voorkomen dat je gekwetst wordt.

Vervelend bij-effect
Wat je alleen niet beseft, is dat die beschermende reactie ook een negatief bij-effect heeft, namelijk dat je het contact met de ander verliest. Iedere afweerreactie is tot op zekere hoogte destructief voor onze relaties. We zijn dan weliswaar veilig, maar eenzaam. Want net zo goed als we gemaakt zijn om onszelf voor pijn te behoeden, zijn we gebouwd voor sociale interactie. Mensen hebben elkaar nodig om te kunnen leven. Afweerreacties zijn nodig om te overleven. Een succesvolle afweerreactie maakt dat je het vermogen om kwetsbaar te zijn verliest.

Afweer doodt
Het verlies van kwetsbaarheid, van werkelijk kwetsbaar kunnen zijn, is dodelijk voor een relatie. Je ontzegt jezelf de kans op écht contact dat jou doet groeien, opbloeien, ontspannen, veilig zijn.

Leven met een partner die zijn of haar kwetsbaarheid niet kan tonen, maakt eenzaam. Je kunt het gevoel hebben dat je constant op je tenen moet lopen om hem of haar niet boos te maken. Of je hebt het gevoel dat je jouw partner nooit echt kunt bereiken en dat je er alleen voor staat.

De weg eruit
Wat kun jij nu zelf doen om (weer) kwetsbaar te durven zijn?

Het antwoord op een overactief afweersysteem dat maakt dat je niet kwetsbaar kunt zijn, is compassie (medegevoel). Dat begint met het hebben van compassie voor jezelf. Voor jouw eigen kwetsuren. Voor jouw eigen bange, gekwetste kind dat zo snel afweert, als er gevaar dreigt. Regelmatig mediteren om die zelfcompassie te oefenen kan je helpen uit je afweerreactie te blijven.

Compassie: liefde in actie
Door compassie met jezelf te hebben, zul je meer veiligheid in jezelf ervaren. Tegelijkertijd worden jouw eigen grenzen duidelijker en kun je deze ook met meer zachtheid aangeven. Niet vanuit een afweerreactie, maar vanuit respect en compassie voor wat jij nodig hebt.

Compassie met jezelf is de basis voor compassie met de ander. Het kan de weg vrijmaken voor de ander om ook met compassie naar zichzelf en naar jou te kijken. Compassie maakt zacht. Compassie maakt toegankelijk. Compassie maakt krachtig. Compassie is liefde in actie.

Download de meditatie voor zelfcompassie
Wil je meer compassie in je leven, voor jezelf of voor de ander? Ik heb een meditatie voor je ingesproken, die je hieronder kunt downloaden.

Ken jij of ben jij iemand die in een ziekmakende relatie zit en wil je eruit? Of wil je het anders in jouw relatie? Kom eens praten. Elma van der Salm Vrouwentherapeut heeft ruime ervaring met dit thema. Haar aanpak is gericht op het helen van oude pijn en trauma´s en het ontwikkelen van een gezond zelfbeeld dat gebaseerd is in krachtige zelfliefde en -acceptatie.

 

 

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin

Als je relatie je ongelukkig maakt – deel 1: Empathie

We verlangen allemaal naar liefde. Toch gaat er veel mis op dat gebied. In mijn praktijk -en daarbuiten- kom ik veel vrouwen tegen die het maar niet lukt gelukkige, liefdevolle relaties te hebben. “Ik val op de verkeerde mannen,” zeggen ze dan. Of: “Ik trek foute mannen aan..”, waarna ze me hulpeloos en gelaten aankijken. Alsof ze veroordeeld zijn tot óf een leven alleen, óf een leven met de ene ziekmakende relatie na de andere.

In een ziekmakende relatie word jij niet gezien voor wie je werkelijk bent. Je moet op je tenen lopen om het de ander naar de zin te maken. Een ziekmakende relatie is een relatie, waarin je vernederd, bespeeld, bedrogen of zelfs mishandeld wordt.

In een ziekmakende relatie ontbreken een aantal heel belangrijke zaken. In deze reeks blogs behandel ik deze verschillende elementen en leg uit waarom ze zo belangrijk zijn. Deze week: Empathie.

Empathie
Empathie betekent: invoelend vermogen. Het vermogen om te kunnen inschatten wat de ander voelt en daarin mee te bewegen, daar ruimte aan te geven.

Er zijn twee vormen van empathie: emotionele empathie en cognitieve empathie. Emotionele empathie is een onbewust proces dat wordt aangestuurd door speciale hersencellen, de zogenoemde spiegelneuronen. Je ziet iemand huilen en voelt zelf ook de tranen opwellen. Je bent boos omdat er iets vervelends is gebeurd, en je vriendin foetert met je mee. Emotionele empathie maakt dat we ons begrepen en geaccepteerd voelen. Empathie is een belangrijke voorwaarde om tot écht contact te komen.

Cognitieve empathie daarentegen is een ander verhaal. Cognitieve empathie wordt óók door de spiegelneuronen aangestuurd, maar dan zonder de emotionele verbinding. Je registreert de situatie of reactie van de ander puur vanuit het hoofd (cognitief), maar voelt niet werkelijk mee. “Ik kan het me indenken,” zeg je dan.

Een persoon met een narcistische persoonlijkheid is niet emotioneel empatisch, maar kan wél cognitief empathisch zijn. Een voorbeeld verduidelijkt hoe cognitieve empathie werkt: jouw narcistische partner ziet dat jij uit je doen bent door iets wat hij doet. In plaats van mee te voelen met jou en zijn gedrag te staken, ziet hij een kans om jou te manipuleren of nog verder pijn te doen. Als het hem iets oplevert, zal hij misschien proberen je te troosten, door bijvoorbeeld een arm om je heen te slaan. Maar met zijn gedachten is hij ergens anders. Het gekke bij cognitieve empathie is, dat je wel het gevoel hebt dat hij jou probeert te begrijpen. Maar er is geen echt invoelen en meebewegen.

In een ziekmakende relatie tussen een narcistische en empatische persoon gaat de empatische partner vaak te ver in haar empathie. Zij gelooft ergens, dat hij wel van haar gaat houden als zij nog maar een beetje meer liefde geeft. Of seks. Of aandacht. Of meegaandheid. Maar het is nooit genoeg.

De volgende keer leg ik uit wat er gebeurt in een relatie als wederkerigheid en respect ontbreken.

Ken jij of ben jij iemand die in een ziekmakende relatie zit en wil je eruit? Of wil je het anders? Kom eens praten. Elma van der Salm Vrouwentherapeut heeft ruime ervaring met dit thema. Haar aanpak is gericht op het helen van oude pijn en trauma´s en het ontwikkelen van een gezonde zelfbeeld dat gebaseerd is in krachtige zelfliefde en -acceptatie.

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin

3 redenen om vandaag te beginnen van jezelf te houden

Het wordt zo makkelijk gezegd: je moet gewoon een beetje van jezelf houden. Of: je kunt pas van een ander houden, als je van jezelf kunt houden. Maar dat van jezelf houden, dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Want dat is toch hartstikke zweverig, al dat praten over “van jezelf houden”. Of het is gewoon egoïstisch! Vooral vrouwen zijn vaak zó op de ander gericht, dat ze vergeten aandacht en liefde aan zichzelf te geven. Toch is van jezelf houden belangrijk en gezond. Daarom deze keer: 3 super goede redenen om vanaf vandaag van jezelf te houden (en 1 praktische tip om meteen te doen).

Wat is dat eigenlijk, “van jezelf houden”?
Van jezelf houden betekent: jezelf accepteren zoals je bent, mét je goede en je mindere kanten. Het betekent tot rust komen bij jezelf en jezelf ruimte geven. Ruimte om datgene te doen wat je fijn vindt en wat jij nodig hebt. Van jezelf houden betekent, keuzes maken die jouw groei en ontwikkeling ondersteunen, zodat je gezond en vitaal blijft. Van jezelf houden betekent, relaties aangaan, die goed voor je zijn. Met mensen die vriendelijk voor je zijn, respectvol, geduldig en loyaal

Waarom zou je van jezelf houden?
Er zijn een heleboel redenen te bedenken waarom je van jezelf zou moeten houden. Ik geef je er drie.

De eerste reden waarom jij van jezelf zou moeten houden, is dat het jouw taak is om van jezelf te houden en niet die van een ander. De ander spiegelt slechts hoe jij jezelf ziet. Dat maakt jou verantwoordelijk voor jezelf! Dat is spannend, maar ook oneindig krachtig. Van jou houden kun je niet uitbesteden aan een ander.

De tweede reden om van jezelf te houden, is dat je, als je van jezelf houdt, ruimte schept voor de ander om in alle vrijheid van jou te houden. De ander hoeft niets te compenseren of goed te maken. De ander hoeft geen leegte in jou te vullen en kan dus ook volledig zichzelf zijn. Hoe ontspannen is dát!

De derde reden om vandaag nog te beginnen met van jezelf te houden, is een heel praktische: er is namelijk geen enkele reden om het niet te doen. Van jezelf houden kun je altijd en op ieder moment doen. Je hoeft niet te wachten op het juiste moment of tot de juiste persoon er is. Je hoeft het niet eens te voelen om ermee te beginnen.

Hoe doe je dat, van jezelf houden?
Heel praktisch: leg, terwijl je dit leest, je handen maar eens op je hart. Dat is de plaats in je lijf waar jij jouw “ik” voelt. Sluit je ogen en haal een paar keer rustig adem naar je handen toe. Misschien merk je dat het wat stiller wordt van binnen, wat rustiger. En zeg dan – luidop of zachtjes in jezelf – “ik houd van jou”. Herhaal dit een paar keer en voel wat er gebeurt in je lichaam. Blijf eens even bij dat gevoel, zonder er iets van te vinden. Het is zoals het is en het is jouw gevoel, jouw beleving, jouw ervaring. En dat is precies goed zoals het is. Deze kleine oefening kun je iedere keer doen, als je behoefte hebt aan liefde.

Heb jezelf van harte lief en ervaar wat dat doet met je leven en met je relaties.

Moeilijk?
Vind je het moeilijk om van jezelf te houden, omdat er misschien dingen in je leven gebeurd zijn of omdat je denkt dat jij niet om van te houden bent? Word je verdrietig, omdat het teveel pijn doet om van jezelf te houden? Zoek dan hulp en steun bij iemand die jou kan helpen die pijnlijke gebeurtenissen te verwerken. Want ook jij verdient het leven zoals dat in zijn meest prachtige vorm voor jou bedoeld is! Lees hier meer over mijn werkwijze of over de mogelijkheden voor bijzondere behandelingen.

Deze blog is een bewerking van mijn column die eerder verscheen in De Uitstraling regio De Kempen West.

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin

#Brexit en de pijn van afwijzing

Vorige week vrijdag werd ik wakker met het nieuws dat Engeland de EU wil verlaten. Ik houd van Engeland, van de sfeer en de cultuur. Een verdrietig gevoel overviel me even. “Ze willen niet meer bij ons horen…” De #brexit was dagenlang trending topic op Twitter. Miljoenen Engelse “Leave”-stemmers hadden de volgende dag al spijt van hun keuze, toen de politieke en economische gevolgen meteen te voelen waren. Een rare week volgde, waarin zelfs stemmen opgingen voor een nieuw referendum. Alsof men schrok van de eigen dapperheid om het koude huwelijk te verlaten. Afscheid en verandering… het blijft pijnlijk, zelfs als het je eigen keuze is.

Het zette me aan het denken over afwijzing. Over het verbreken van relaties. Wat maakt dat wij een “nee” van de ander zo vaak ervaren als een afwijzing van wie wij zijn?

Hou me los, laat me vast
Ook ik heb in mijn leven relaties verbroken of ben relaties verloren, door de keuze van een ander om niet met mij verder te gaan. Steeds was dat pijnlijk en bracht dat veel verdriet met zich mee. Het zelf verbreken van de relaties niet minder, dan het afscheid dat door een ander geforceerd werd.

Ik ben erachter gekomen dat de pijn in relaties vaak te maken heeft met de ideaalbeelden en onbewuste verlangens die wij op elkaar projecteren. Het heeft te maken met de verantwoordelijkheid voor ons geluk en welbevinden, die we bij de ander neerleggen. En met het belang dat we toekennen aan onze rol in een relatie. Zo kwam het, dat ik teleurgesteld was in iemand, omdat die persoon mij niet zo nodig had als ik dacht (hoopte). Toen zij groeide en haar vleugels uitsloeg, voelde ik me diep afgewezen en niet gezien. Pijnlijk.

Een andere keer voelde ik de beklemming in een relatie toen iemand zich voor haar geluk juist helemaal afhankelijk van mij maakte. Of, beter gezegd: zich volledig afhankelijk maakte van het ideaalbeeld dat zij van mij had gefabriceerd. Toen ik niet aan dat ideaalbeeld voldeed, daar niet aan kón voldoen, werd de relatie een knellende band, waar we allebei doodongelukkig van werden. Ik kon niet anders meer dan de relatie verbreken en mijn eigen weg gaan. De ander bleef achter in verbijstering en woede. Pijnlijk.

Ouder, kind, volwassene
Veel van de pijn in relaties wordt veroorzaakt, doordat er in ons stukken leven, die we sinds onze kindertijd met ons meedragen. Delen in ons die – toen wij zoveel behoefte hadden aan erkenning door onze ouders – niet gezien zijn.  Stukken die groter moesten zijn, dan wij waren. Of juist kleiner gehouden werden, dan wij wilden zijn. Deze hele mix van kindstukken, ouderstukken en “volwassen-ik”-stukken vormt onze veelkleurige persoonlijkheid. Prachtig en fascinerend, soms ook kwetsbaar en kwetsend. Afwijzend, om de eventuele afwijzing van de ander vóór te zijn. Pijnlijk.

Liefde en moed
De weg eruit vraagt moed en liefde, heel veel liefde. Liefde voor dat kind van toen, dat niet anders kon dan overleven. Liefde voor de volwassene van nu, die nog steeds gevangen zit in de pijn van de afwijzing door vader of moeder (die op hun beurt worstelden met dezelfde pijn.)

De moed heb je nodig om met andere ogen naar jezelf te kijken en de erkennen dat de pijn die je de ander aandoet, eigenlijk een uitdrukking is van de pijn die je zelf voelt. Moed, die kan maken dat je op tijd aan de bel trekt, je grenzen erkent en bespreekbaar maakt. De moed om als volwassene verantwoordelijkheid te nemen voor jouw eigen pijn en voor het helen daarvan.

Hoop
Engeland en Europa komen er samen wel uit, ook al lijkt het nu nog zo complex. In de huidige wereld hebben landen elkaar nodig, net zoals wij, gewone mensen, elkaar nodig hebben om te kunnen groeien in volwassenheid en vrijheid. Dát mag een hoopgevende gedachte zijn in een wereld vol verwarring.

Vind jij het moeilijk je grenzen op tijd aan te geven? Heb je vaak het gevoel dat er misbruik van je wordt gemaakt? Laat je over je heen lopen of loop je zelf over anderen heen? Ga dan eens op zoek naar iemand die je kan helpen jouw eigen stuk te onderzoeken en te helen. Je zult zien dat jouw relaties verbeteren vanaf het moment dat je relatie met jezelf verbetert.

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin