Ik ben boos! Boos op de dokter…

Ik ben boos! Boos op huisartsen die -nog steeds- na een consult van maximaal tien minuten en zonder verder onderzoek antidepressiva voorschrijven. Boos op praktijkondersteuners die, zonder door te vragen of verder onderzoek, hun patiënten naar huis sturen met een linkje naar een online module om te leren omgaan met gevoelens van somberheid (écht gebeurd!). Ik ben boos op zorgverzekeraars die deze “zorg” klakkeloos vergoeden, omdat het zogenaamd “evidence-based” zorg is.

Want het kán zo anders…

Een pil met een bijsmaak

Er kleven verschillende ernstige bezwaren aan het voorschrijven van psychofarmaca (= chemische middelen die ingrijpen op de psyche). Ten eerste: niet iedereen reageert even goed of naar verwachting op de voorgeschreven medicatie, omdat hun lichaam de stoffen niet, anders of verstoord afbreekt. In het beste geval werkt het dan niet en plast men deze afvalstoffen uit en komen ze in het oppervlaktewater terecht.

Maar je kunt ook last krijgen van ernstige bijwerkingen, die je van de regen in de drup helpen. Bijvoorbeeld, je gevoelens van angst kunnen verergeren in plaats van verminderen, zeker in de eerste weken van de medicatie. Je kunt seksuele stoornissen krijgen, bijvoorbeeld niet meer opgewonden raken of niet meer tot een orgasme kunnen komen. En dat is echt niet wat je wilt – seksuele opwinding, verlangen en orgasmes zijn namelijk ontzettend belangrijk en ondersteunend voor je emotionele welbevinden door het vrijkomen van allerlei “gelukshormonen”.

“The Happy Pill”

Een andere bekende en erg nare bijwerking van antidepressiva is dat je gedachten aan zelfmoord kunt krijgen, die je eerder niet had.  Je kunt zelfs dingen gaan zien of horen die er niet zijn (hallucineren). De documentaire The Happy Pillvertelt het schokkende verhaal van Silje Marie Strandberg, die ziek werd van de medicatie die haar had moeten helpen.

Maar mijn allergrootste bezwaar tegen het te snel en zonder gedegen onderzoek naar
de oorzaak van de somberheid of angst voorschrijven van deze medicatie is,
dat het jouw geloof in je eigen kracht ondermijnt.

Je gaat daardoor denken dat er iets mis is met jou, terwijl je misschien “alleen maar”gevoeliger bent dan gemiddeld. Je gaat denken dat je een patiënt bent en dat je ziek bent, terwijl je misschien een voor jou heel normale reactie hebt op de stress in jouw leven. Dat de angst en somberheid die je ervaart een afweerreactie zijn. Een afweerreactie op de eisen die er aan jou gesteld worden door jezelf, je ouders, school, je partner, de maatschappij… Of dat het een waarschuwingssignaal is van je lichaam dat je in een ongezonde relatie zit… Daar helpt geen pil tegen, maar is een heel andere aanpak nodig.

Ondermijnende pil:  het werkt wel, maar helpt niet

Antidepressiva die op die manier worden ingezet, zijn symptoombestrijders. De oorzaak van de somberheid, angst en pijn wordt niet verholpen. Integendeel, die sluimert, weggedrukt en al, verder in je systeem. Op het moment dat je gaat proberen de medicijnen af te bouwen, komt de pijn met verdubbelde energie boven. Want: de pijn wegdrukken is de oplossing wegdrukken. En wat doe je dan? Precies, je verhoogt de dosering en slikt verder.

Je gelooft het misschien niet, maar deze gevoelens zijn er niet voor niets.
Ze zijn er omdat je lichaam jou een signaal wil geven. Ze zijn er omdat ze je willen helpen.
Door ze tot taboe te verklaren of door te proberen ze weg te drukken, worden ze niet minder.

Gelukspil?

Let wel: ik ben blij dat er middelen bestaan ter ondersteuning van mensen die lijden aan depressies veroorzaakt door een serotonine-disbalans.  Maar antidepressiva zijn niet een wondermiddel dat alle problemen oplost. Antidepressiva grijpen in op de chemische balans in het brein en hebben daar grote invloed. Je kunt makkelijk beginnen met deze medicatie, maar ermee stoppen is moeilijker dan stoppen met heroïne… (1:59 min.)

Holistische aanpak helpt

Als holistisch therapeut en coach kijk ik heel anders naar deze zaken. Ik kijk naar het geheel van jouw geest, jouw ziel én jouw lichaam en ik betrek alledrie deze domeinen bij de behandeling. Ik help je allereerst jouw draagkracht vergroten, zodat je gaat geloven in jezelf en dus sterker wordt. Ik kijk samen met jou naar de bron van de pijn, angst of somberheid  en leer je daarmee dealen op een manier die bij jouw draagkracht van dat moment past. Zodat je vertrouwen in jezelf groeit.

Ik help je beter omgaan met de kritische gedachten die je over jezelf of je omgeving hebt en waardoor je vast bent gelopen. Ik help je omgaan met gevoelens van hopeloosheid, angst en negativiteit.

Ik werk samen met jou aan je herstel. Ik help je te stoppen met jezelf als “raar”, “afwijkend” of “gek” te zien. Iedere oorzaak vraagt een andere aanpak, maar wel één die bij jou past! En altijd een aanpak die jouw zelfdragend vermogen versterkt en verbetert.

Jij bent het waard om van te houden

Waarom ik dat doe? Omdat ik hartstochtelijk van mensen houd en geloof dat iedereen een plaats op aarde en in de maatschappij verdient. Omdat ik voor jou degene wil zijn die ik zelf ooit nodig had. Omdat ik het vertik me neer te leggen bij de epidemie van met name jonge mensen die zijn gaan geloven dat er iets mis met hén is omdat ze HSP, ADD of ADHD, PDD-NOS of welke afkorting dan ook opgestempeld hebben gekregen. En in het vervolg daarop verslaafd zijn gemaakt aan medicatie die hen niet écht beter maken. En vooral omdat jij het waard bent om voor te vechten!

Hoor me goed: ik ben niet tegen medicatie! Soms is het de enige optie en kan het levens redden. Maar, zoals gezegd: er kan zoveel meer in de behandeling van angst, somberheid en stress. Mijn devies: als alle andere mogelijkheden, inclusief een holistische aanpak, zijn uitgeput, als er gedegen onderzoek is gedaan naar de oorzaak van de somberheid en er nog steeds ernstig psychisch lijden is, kan het een weg zijn om tot medicatie over te gaan. En dat kán gewoonweg niet beslist worden na een consult van tien minuten in de huisartsenpraktijk.

 

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin

Hoe je Innerlijke criticus je leven vergalt

“Ik moet gewoon beter mijn best doen,” verzuchtte ze, “dan zou iedereen tevreden zijn en voelde ik me niet de hele tijd zo opgejaagd.” Ze kwam bij me met klachten over depressieve gevoelens en een gevoel van de hele tijd overvraagd zijn. Ze had een leuke baan, best fijne relatie en zag er goed uit. Ze zorgde voor haar moeder, die weduwe was en niet meer goed vooruit kon. Niets om over te klagen, op het eerste gezicht. Waarom voelde ze zich dan toch zo leeg van binnen en schaamde ze zich zo als ze eens iets voor zichzelf deed of vroeg…

Deze vrouw kon het eenvoudigweg niet goed doen, omdat haar Innerlijke Criticus haar voortdurend op de huid zat. Deze stem van binnen die haar steeds vertelde dat wat ze deed niet goed genoeg was. Dat ze beter voor zichzelf moest opkomen en haar grenzen moest aangeven. Maar haar ook influisterde dat ze egoïstisch was omdat ze liever met een vriendin ging wandelen dan bij haar moeder op de koffie gaan.

Verborgen stem
Deze verborgen stem zit in ieder van ons. Bij sommigen van ons is hij (of zij) constant aan het woord en is hij een keiharde slavendrijver die zelfs tot suïcidale gedachten kan leiden. Bij anderen is het een weliswaar minder harde, maar nog altijd niet aflatende stroom van kritische gedachten. Maar allemaal hebben we er in meerdere of mindere mate last van.

Wat is dat nou, die innerlijke Criticus? Waar komt hij vandaan en
waarom hebben we er zo’n last van?  En vooral, wat kun je ertegen doen?

Leren hoe het hoort
De innerlijke Criticus ontstaat al heel vroeg in ons leven. Vanaf onze geboorte worden we omringd door volwassenen (ouders, opa’s e en oma’s, leraren enzovoorts) die ons proberen op te voeden tot een verantwoordelijk, succesvol, geaccepteerd en als het even kan ook nog vriendelijk lid van de maatschappij. Om dat te kunnen zijn is het nodig dat we leren “hoe het hoort”. Een heel normaal en noodzakelijk proces om later mee te kunnen doen. Maar die ouders en andere opvoeders dragen allemaal hun eigen verhaal van angst, afwijzing en kwetsbaarheid met zich mee. En of ze het nu willen of niet, ze dragen dat op ons over door ons te waarschuwen: “Wat zullen de buren wel denken als je er zó bij loopt”, “Jij zult het nooit ver schoppen als je zo lui blijft”, “Dikke meisjes worden nooit aangenomen”, “Kinderen die vragen, worden overgeslagen”.

Om te kunnen overleven moet het kind zich met alle zintuigen afstemmen op haar omgeving. Het kind voelt daarom alles wat de ouders bij zich dragen aan angst, verdriet, boosheid, afwijzing, bezorgdheid en dergelijke. Zelfs al worden deze gevoelens niet geuit, het jonge kind pikt het allemaal op. Het kind kan er nog geen woorden aan geven, en slaat deze (subtiele) energieën diep in het onderbewuste op. Later vormen ze de lading waarmee de innerlijke Criticus zich voedt.

Mannen én vrouwen
Generaliserend gesproken hebben vrouwen meer last van een zelfondermijnende

innerlijke Criticus (naar binnen gericht) en uit deze zelfde energie zich bij mannen
meer in de vorm van een innerlijke Rechter (naar buiten gericht). De innerlijke Rechter
ziet heel precies wat er mis is bij de ander. Intimiteit in relaties wordt als onveilig
ervaren en op deze manier wordt de ander op afstand gehouden.

Waarom eigenlijk een innerlijke criticus?
De Criticus heeft de taak overgenomen van je ouders en opvoeders. Hij heeft geen ander doel dan jou te beschermen tegen sociale uitsluiting, afkeuring, gevaarlijke situaties en dergelijke. Omdat hij geprogrammeerd is door je omgeving met allemaal “do’s en don’ts”, kan hij dat niet anders doen dan door het constant leveren van kritiek.

Hoe herken je de innerlijke Criticus?
Je herkent de criticus doordat haar zinnen vaak beginnen met  “Je zou eigenlijk… moeten”:  aardiger zijn (anders moeten ze je niet meer), wat assertiever zijn (anders lopen ze over je heen), beter opletten (anders denken ze dat je dom bent), niet zo bijdehand moeten zijn (anders denken ze dat jij jezelf beter vindt), harder werken (anders verlies je je baan), minder hard moeten werken (anders krijg je een burnout), meer zin in seks moeten hebben (anders gaat je relatie eraan), minder zin in seks moeten hebben (anders ben je een slet), enzovoorts enzovoorts…. het houdt nooit op!

Wat kun je ertegen doen?
Je Criticus hoeft niet weg! Maar hij hoeft ook zeker niet de regie in je leven te hebben. Het beste wat je kunt doen is naar je innerlijke Criticus luisteren. Onderzoek wat hij je wil zeggen en voor welk gevaar hij je probeert te beschermen. En neem  vervolgens de regie over je leven in je eigen hand. Dat is overigens makkelijker gezegd dan gedaan. Afhankelijk van de kracht en lading van je Criticus (sommige zijn echt heel destructief en sterk), kan het nuttig zijn om hulp te zoeken bij het neutraliseren en omkeren van je Criticus.

Tip: Schrijf eens een dag of twee al deze kritische interne gedachten op. Dit doe je om inzicht te krijgen in de taal van jouw Innerlijke Criticus en haar stem te herkennen. Je creëert hiermee al direct een beetje afstand tussen jouw eigen, bewuste Ik en de energie van de innerlijke Criticus die huist in je onderbewuste. Je kunt een creatieve vorm vinden om de energie van de Criticus mee uit te drukken: maak eens een collage, boetseer hem/haar of maak een woordwolk van zijn woorden. Ook dit helpt bij het zorgen voor afstand tussen jouw eigen gedachten en die van je Criticus.

Laat jouw Criticus je geen moment met rust en wil je het gevoel dat je het ook eens goed doet? Zoek dan hulp bij een vertrouwde coach of therapeut die je kan helpen de onderliggende oorzaak van je strenge innerlijke criticus te helen.


Bronnen:
De innerlijke criticus ontmaskerd – Stone, Stone (1993)
Ik (k)en mijn ikken – Brugman, Budde, Collewijn (2012)
SoulCollage® evolving – Frost (2010)


Elma van der Salm is (levens)coach en psychosociaal therapeut met een warm hart voor vrouwen die meer rust, meer ontspanning, meer zelfvertrouwen en meer vrijheid willen ervaren. Vanuit een ruime levenservaring, met vakkennis en op persoonlijke wijze helpt ze je jouw doelen te bereiken. Waar nodig gaat zij dieper en helpt ze je ook bij het verwerken van traumatische herinneringen met behulp van onder andere EMDR. Behandelingen worden mogelijk (deels) vergoed vanuit de aanvullende verzekering. Er zijn geen wachtlijsten. Vrijblijvend en kostenloos kennismakingsgesprek gaat vooraf aan de intake.

 

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin