Narcistische ouders? Hoe ga je ermee om.

“Hoe kan iemand zo zijn?” Vertwijfeling klonk door in haar stem. Haar moeder leek niet tot liefde in staat. Zij had altijd commentaar op haar dochter. Zette haar voor schut tegenover vriendinnetjes. En pestte haar. Hoe klein ze ook was. De dochter was inmiddels zelf moeder en had een goede baan. Maar de hel van haar jeugd speelde haar nog iedere dag parten. In therapie ontdekte ze dat haar jeugd is verpest door een narcistische ouder. Dat zij slachtoffer is van narcistisch misbruik. En dat ze geen rotkind is, zoals haar moeder haar altijd noemde.

Narcistisch misbruik in gezinnen komt vaak voor. En overstijgt de generaties. Latere risico-ouders, zijn de kinderen aan wie van kleins af aan veel te hoge eisen werden gesteld. Kinderen die “groter” moesten zijn dan ze eigenlijk waren. Deze kinderen hebben niet geleerd om te gaan met de hulpeloosheid, zwakheid en kwetsbaarheid die nu eenmaal bij het kind zijn horen. Alles dat hen er later – onbewust – aan herinnert dat ze zelf ooit hulpeloos en kwetsbaar waren, moet het ontgelden. Zelfs hun eigen kinderen. En zo wordt deze cirkel van narcistische pijn doorgegeven van generatie op generatie.

Grote gevolgen
Wat zijn nou de gevolgen van narcistisch misbruik in het gezin? Een interessant boek dat daarover gaat is Het drama van het begaafde kind door Alice Miller. Dit boek legt heel helder uit hoe kwetsbaar het immer gevoelige kind is voor onverwerkte pijn van ouders. Het kind neemt -onbewust- deze pijn op zich, om pappie of mammie te ontlasten. De hulpeloosheid van het kind, zijn kwetsbaarheid en onbevangenheid, herinneren de misbruikende ouder aan de eigen, niet te verdragen hulpeloosheid en kwetsbaarheid. En in plaats van die pijn te dragen en te verwerken, reageert de ouder als in een reflex alle frustratie af op het kind. Het kind wordt zo de bliksemafleider voor alle opgehoopte en onverwerkte frustratie en pijn van de ouder.

Vele gezichten
Het trauma van een dergelijke opvoeding kent vele gezichten. Soms ontwikkelt het kind zélf een narcistische persoonlijkheid en herhaalt zo het misbruik uit de eigen jeugd. Soms ontpopt het kind zich tot een ware vredestichter, die het alles en iedereen naar de zin probeert te maken, maar daar nooit echt in lijkt te kunnen slagen. Vaak ontwikkelt zich een vernietigende innerlijke criticus, een innerlijke stem die je dag in dag uit afwijst, bekritiseert, vernedert en klein  houdt. De narcistische ouder lijkt zich voorgoed in het brein van het kind te hebben genesteld. En blijft daar zijn vernietigende werk doen.

“Ik houd mij klein om jou je groot te laten voelen”
Wat ik óók tegenkom in mijn praktijk zijn de kinderen die, inmiddels zelf volwassen, hun eigen groei en ontwikkeling saboteren. Niet omdat ze niet willen groeien, maar omdat ze intuïtief aanvoelen dat de narcistische ouder deze blijken van zelfstandigheid, intelligentie en groei niet zal goedkeuren. De angst opnieuw bekritiseerd, belachelijk gemaakt of ontmoedigd te worden is simpelweg te diep ingesleten en kan niet gestopt worden. Dan stoppen zij nog liever hun eigen groei. Tot de maat vol is en de boel vastloopt. Het inmiddels volwassen kind raakt overspannen, burn-out of depressief. Of de relatie met de ouder escaleert en het komt tot een breuk, met alle pijnlijke gevolgen van dien.

Wat kun je doen, als jij denkt dat je slachtoffer bent van een narcistische ouder?

Je ouder en jij zijn beiden volwassen
Allereerst is het heel belangrijk om te beseffen dat je ouder een volwassen persoon is en ook als zodanig verantwoordelijk gehouden kan worden voor zijn of haar acties. Het is niet jouw verantwoordelijkheid om je vader of je moeder “uit de wind” te houden. Het is niet jouw schuld als papa of mama verdriet heeft, omdat jij je eigen weg wilt gaan en voor je eigen leven kiest.

Zoek hulp
Herken je bovenstaande? Heb je veel last van negatieve innerlijke stemmen en voer je onophoudelijk ondermijnende innerlijke gesprekken met jezelf? Geloof je niet dat jij onschuldig bent? Dan is het raadzaam om hulp te zoeken bij een therapeut die ervaring heeft met trauma na narcistisch misbruik. Het is noodzakelijk, om los te komen van die destructieve overtuigingen, die je keer op keer terugduwen in de pijn van vroeger.

De enige manier om deze destructieve cirkel te doorbreken is om de verantwoordelijkheid voor je eigen pijn en trauma’s op je te nemen en te gaan werken aan je herstel, zodat je los kunt komen van de destructieve invloed van de narcistische ouder.

 

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin