Berichten

Narcistische ouders? Hoe ga je ermee om.

“Hoe kan iemand zo zijn?” Vertwijfeling klonk door in haar stem. Haar moeder leek niet tot liefde in staat. Zij had altijd commentaar op haar dochter. Zette haar voor schut tegenover vriendinnetjes. En pestte haar. Hoe klein ze ook was. De dochter was inmiddels zelf moeder en had een goede baan. Maar de hel van haar jeugd speelde haar nog iedere dag parten. In therapie ontdekte ze dat haar jeugd is verpest door een narcistische ouder. Dat zij slachtoffer is van narcistisch misbruik. En dat ze geen rotkind is, zoals haar moeder haar altijd noemde.

Narcistisch misbruik in gezinnen komt vaak voor. En overstijgt de generaties. Latere risico-ouders, zijn de kinderen aan wie van kleins af aan veel te hoge eisen werden gesteld. Kinderen die “groter” moesten zijn dan ze eigenlijk waren. Deze kinderen hebben niet geleerd om te gaan met de hulpeloosheid, zwakheid en kwetsbaarheid die nu eenmaal bij het kind zijn horen. Alles dat hen er later – onbewust – aan herinnert dat ze zelf ooit hulpeloos en kwetsbaar waren, moet het ontgelden. Zelfs hun eigen kinderen. En zo wordt deze cirkel van narcistische pijn doorgegeven van generatie op generatie.

Grote gevolgen
Wat zijn nou de gevolgen van narcistisch misbruik in het gezin? Een interessant boek dat daarover gaat is Het drama van het begaafde kind door Alice Miller. Dit boek legt heel helder uit hoe kwetsbaar het immer gevoelige kind is voor onverwerkte pijn van ouders. Het kind neemt -onbewust- deze pijn op zich, om pappie of mammie te ontlasten. De hulpeloosheid van het kind, zijn kwetsbaarheid en onbevangenheid, herinneren de misbruikende ouder aan de eigen, niet te verdragen hulpeloosheid en kwetsbaarheid. En in plaats van die pijn te dragen en te verwerken, reageert de ouder als in een reflex alle frustratie af op het kind. Het kind wordt zo de bliksemafleider voor alle opgehoopte en onverwerkte frustratie en pijn van de ouder.

Vele gezichten
Het trauma van een dergelijke opvoeding kent vele gezichten. Soms ontwikkelt het kind zélf een narcistische persoonlijkheid en herhaalt zo het misbruik uit de eigen jeugd. Soms ontpopt het kind zich tot een ware vredestichter, die het alles en iedereen naar de zin probeert te maken, maar daar nooit echt in lijkt te kunnen slagen. Vaak ontwikkelt zich een vernietigende innerlijke criticus, een innerlijke stem die je dag in dag uit afwijst, bekritiseert, vernedert en klein  houdt. De narcistische ouder lijkt zich voorgoed in het brein van het kind te hebben genesteld. En blijft daar zijn vernietigende werk doen.

“Ik houd mij klein om jou je groot te laten voelen”
Wat ik óók tegenkom in mijn praktijk zijn de kinderen die, inmiddels zelf volwassen, hun eigen groei en ontwikkeling saboteren. Niet omdat ze niet willen groeien, maar omdat ze intuïtief aanvoelen dat de narcistische ouder deze blijken van zelfstandigheid, intelligentie en groei niet zal goedkeuren. De angst opnieuw bekritiseerd, belachelijk gemaakt of ontmoedigd te worden is simpelweg te diep ingesleten en kan niet gestopt worden. Dan stoppen zij nog liever hun eigen groei. Tot de maat vol is en de boel vastloopt. Het inmiddels volwassen kind raakt overspannen, burn-out of depressief. Of de relatie met de ouder escaleert en het komt tot een breuk, met alle pijnlijke gevolgen van dien.

Wat kun je doen, als jij denkt dat je slachtoffer bent van een narcistische ouder?

Je ouder en jij zijn beiden volwassen
Allereerst is het heel belangrijk om te beseffen dat je ouder een volwassen persoon is en ook als zodanig verantwoordelijk gehouden kan worden voor zijn of haar acties. Het is niet jouw verantwoordelijkheid om je vader of je moeder “uit de wind” te houden. Het is niet jouw schuld als papa of mama verdriet heeft, omdat jij je eigen weg wilt gaan en voor je eigen leven kiest.

Zoek hulp
Herken je bovenstaande? Heb je veel last van negatieve innerlijke stemmen en voer je onophoudelijk ondermijnende innerlijke gesprekken met jezelf? Geloof je niet dat jij onschuldig bent? Dan is het raadzaam om hulp te zoeken bij een therapeut die ervaring heeft met trauma na narcistisch misbruik. Het is noodzakelijk, om los te komen van die destructieve overtuigingen, die je keer op keer terugduwen in de pijn van vroeger.

De enige manier om deze destructieve cirkel te doorbreken is om de verantwoordelijkheid voor je eigen pijn en trauma’s op je te nemen en te gaan werken aan je herstel, zodat je los kunt komen van de destructieve invloed van de narcistische ouder.

 

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin

Mijn geheime vakantiebestemming

“Waar ga jij dit jaar naartoe met vakantie?” De vraag is me meermaals gesteld de afgelopen weken. Mijn antwoord: “Ik ga nergens heen, ik houd een staycation.” 

Het idee van een staycation is niet nieuw. Sterker nog, columnist en opiniemaker Jan Dijkgraaf wijdde er zijn 42e boek aan: “Thuisvakanties voor beginners”. Er is veel voor te zeggen om eens uit de ratrace te stappen van verder, hoger, spectaculairder en zo meer. Want zeg nou eerlijk: gaat de kwaliteit van je leven nou écht omhoog door uren in de file op de Autoroute de Soleil de ruziënde kinderen op de achterbank in het gareel te houden? Of door, geplaagd door muggen, een zwartgeblakerde maar van binnen halfgare hamburger van de barbecue te plukken?

“Het was fantástisch!”
Het schijnt trouwens dat we met ons allen het meest liegen over hoe te gek de vakantie was! Een tegenvallende vakantie geeft ons geen goed gevoel over onszelf. Het heeft immers heel wat geld en moeite gekost om er te komen. We hebben er lang naar uitgekeken en gefantaseerd over hoe heerlijk het zou zijn. Het is een menselijk trekje om datgene wat duur betaald is, ook een hoge emotionele waarde toe te kennen. Dus kleuren we de werkelijkheid een beetje bij en houden we met elkaar de mythe van de gelukkige vakantie in stand.

Is vakantie écht altijd alleen maar leuk?
De vakantiereis maakt dat je even uit de dagelijkse sleur stapt. Maar hoewel je in een andere omgeving of misschien zelfs een andere tijdzone bent, je neemt jezelf inclusief al je zorgen, negatieve gedachten, irritaties over je partner en kids, gewoon met je mee. Het is niet voor niets dat het aantal aanvragen voor echtscheidingen spectaculair stijgt na de zomervakantie (en ook na de kerstdagen trouwens).

Daar komt bij, dat reizen en met vakantie gaan met name hoogsensitieve en/of wat meer introvertere types veel stress geeft. Mensen met deze temperamenten vinden het vaak lastig hun verwachtingen te managen. Zij hebben meer dan gemiddeld tijd nodig om aan een nieuwe omgeving te wennen en hebben behoefte aan vaste routines en een bepaalde mate van voorspelbaarheid.

Tijd dus voor een lijstje met voordelen van de staycation:
+ je hebt geen inpakstress
+ je hebt geen files onderweg naar Schiphol, de Veluwe of Frankrijk
+ je hoeft niet drie dagen bij te trekken van de vermoeiende reis
+ je spaart geld uit, veel geld
+ je hoeft niet te wennen aan de nieuwe bestemming, het eten, het tijdsverschil enz.
+ er is geen tegenvallend uitzicht
+ de rijen bij de supermarktkassa zijn beduidend korter (want de rest van je dorp zit op een ver strand)
+ in mijn geval: ik heb het huis het huis voor mij alleen (want mijn volwassen kids zijn zelf weg)
+ je hoeft geen pension of oppas te regelen voor je huisdier(en)
+ je slaapt heerlijk in je eigen bed
+ niets moet, maar alles wat je gedaan krijgt, voelt als een bonus
+ je bekijkt je eigen omgeving met “vakantie-ogen” en ontdekt prachtige plekjes “om de hoek”
+ je komt toe aan dat boek dat achterin de boekenkast al zolang op je staat te wachten
+ dat gevoel van “thuis zijn” op ieder moment van de dag is heerlijk
+ je hebt geen overlopende inbox bij thuiskomst
+ je hebt geen vakantiekater omdat het voorbij is (en de harde werkelijkheid weer trekt)
+ je hebt vrede met de werkelijkheid van je eigen heerlijke leven.

Voor de balans toch ook een paar nadelen:
–  je mist de ervaring van een totaal nieuwe omgeving
–  je loopt het risico te blijven hangen in routine, waardoor je onvoldoende oplaadt voor een nieuw werkseizoen
–  en eerlijk gezegd heb ik soms een knagend gevoel dat ik iets “heel bijzonders” mis (maar dat komt ook wel een beetje door de happy de peppy vakantiefoto’s op facebook van mijn wél reizende vriendjes. No offence, vooral blijven doen hoor!).

Reisverlanglijstje
Overigens: er staan best nog een aantal bestemmingen op mijn reisverlanglijstje. Mijn hart ligt bij plaatsen waar de geschiedenis voelbaar is, ver weg van toeristische drukte. Plaatsen waar ik stil kan zijn en de eeuwenoude sfeer kan opzuigen en diep in mijn botten kan laten doordringen… Zo wil ik vreselijk graag weer eens naar The Cotswolds (en de rest van Engeland) om te wandelen, naar Ierland om mijn Keltische bloed te laten stromen (gaat gebeuren komend voorjaar), naar IJsland om de schepping in actie te zien. Ik wil graag naar Katharenland om de geschiedenis te voelen en te proeven. Naar de Koningssteden in Marokko, naar de Hermitage in St. Petersburg. Naar Daman Hur om me te laten verrassen. Maar dit jaar, dit jaar ben ik lekker thuis!

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin